FOTOĞRAF İÇERİĞİNİN ÖLÇÜTLERİ


 

Faruk ATALAYER.*

 Fotoğrafın pek çok tanımı vardır. (Bu tanım zenginliği, fotoğrafın etkinliğinin ve güçünün de bir göstergesidir.) Ama en yalın olanı; “fotoğraf, görsel estetik iletişimin en etkin aracıdır.” Her fotoğraf, BİLGİLER AKTARAN bir iletidir. Kendine özgü varlığı ile, “doğrudan görünen  olan fotoğraf,  yapay ama nesnel olan bir biçim-öz/içerik gerçekliğidir Yani görüntü örgüsünün seviyesi, derinliği, çapı ne olursa olsun, fotoğraf daima bir özü/içeriği temsil eder. İçeriğin, salt fotoğrafa özge değerleri, diğer sanat-tasarım alanlarından çok farklıdır. Bunlar:

1) ANLATIM DİRİMLİLİĞİ, 2) ANLAM ZENGİNLİĞİ, 3) ZAMAN TAŞIYICILIĞI, 4) İLGİ ALANI-KAPSAM GENİŞLİĞİ olarak başlıklandırılabilir.

1) ANLATIM DİRİMLİLİĞİ:

  Renkli veya siyah-beyaz fotoğraf;  doğrudan, yalın, nesnel” bir “anlatım dilidir.” İki boyutlu düzlem üzerinde, bir “kadraj gerçekliği” olan fotoğraf; tüm düzenleme/kompozisyon biçimlerine olanak sağlar. Özel bir görmenin yansıması olan fotoğraf, KARAR ANININDA varlıklaşmasıdır. Makro-mikro kozmoza ait her tür DERİNLİĞİNİN (anlamsal ve fiziksel olarak) tek ve değişmez anlatım biçimidir. Her fotoğraf, çekim anının (güdüz, gece, alacakaranlık),  konumunun (uzaklığın, yüksekliğin, açının) kendine özge bir anlatım varlıklaşmasıdır. Fotoğraf, sahip olduğu “plastik öğeleriyle” çok dirimli/canlı bir estetik anlatım dilidir. Özellikle çözümlenmiş, işlenmiş konularda, sorunlarda, temalarda bile, “farklı sunum, farklıyı sunum” olanakları en zengin dildir.

2) ANLAM ZENGİNLİĞİ:

 Hiçbir fotoğraf, anlamsız değildir. Fotoğraf, “yalanda” bile “gerçekmiş gibiliği” nesnel değerlerle içerir. Her anlama, anlam varlığına, anlamlılığa ve hatta anlamsızlık anlamlandırmalarına “ucu açık” tek görsel dil fotoğraftır.

3) ZAMAN TAŞIYICILIĞI:

 Her fotoğraf,   zamanı dondurandır.” Evren, bir enerji plazması olarak, “dağılan, savrulan, ayrışan, çürüyüp dağılan” bir ENTROPİ gerçekliğidir. Tutunan, bağlanan, paketlenen, uzayı kapatıp, “ağırlık, yoğunluk, haçim” kazanan her şey, ANTİENTROPİK varlıklaşma gerçekliğidir. Fotoğraf, bir “antientropik nesnelliktir.” Her antientropik varlık gibi hem doğduğu anı BÜNYESİNDE TAŞIR. Hem de kaydettiği anın antientropik durumlarını, “entropiye karşınGELECEĞE OLDUĞU GİBİ TAŞIYANDIR, AKTARANDIR. O antientropik anların, ZAMANIN YAŞATILMASIDIR.

4) KAPSAM GENİŞLİĞİ:

 Fotoğrafın “kapsam ve içlem” olarak ilgilenmeyeceği bir alan yok gibidir. “Etkide, yalınlıkta, zamandalıkta  görsel anlatımın “sıradışılık, karşıtlık, bütünlük ve içleme uyum” olanakları en geniş dil fotoğraftır.

FOTOĞRAF DİLİNİN ESTETİK ÖLÇÜTLERİ:

 Her fotoğraf varlığı (vesikalık bile), daima bir “iyi-kötü, güzel-çirkin” değeri içerir. Sanat ve tasarımın tüm estetik değer, ölçü ve ilkeleri, fotoğraf dili için de geçerlidir. Ama fotoğraf, bu genel değer ve ilkelerden daha fazla bazı ölçütler/normlar içerir. Bunlar:

a-Fotoğrafcının biçemi/tarzı, b- Kurgu gücü, c- Netlik kullanımı, d-Görsel hareket/ritim düzenini yakalayışı, e- Plastik öğelerde (renk, doku, biçim, ölçü, ton vs.) yalın bütünlüğü bireşimleyişi/sentezleyişi, f- Anlamın alışılmadık, şaşırtıcı, farklı görsel sunumu, g- objektif ve kadrajın sağladığı kullanım üstünlüğü, fotoğrafın estetik değer yaratan ölçütleridir.

FOTOĞRAFI ÜSTÜN KILAN YAŞAMA KATILIMLARI:

  Fotoğraf, çoğaltılabilirliliği ve ilgi alanından dondurduğu birden çok anlarıyla (Görüntü alanını farklı pozlarıyla), benzersiz bir görsel iletişim zenginliğidir. Bu etkinliğiyle, ÇAĞRIŞIM ÇOKLUĞU, BELLEK BESLEME GÜCÜ, DUYGU DOYUMU ZENGİNLİĞİ, TANIMLAMA, BETİMLEME GERÇEKLİĞİ, ZAMANI YAŞATMA, ORDALIK DUYGUSUNU VERME, DURGUNLUK İÇİNDE İZLEYENDE DERİN GÖRÜNTÜ KAYDII (Durgun görüntüyü uzun ve yinelenebilen izleme, bellekte daha kalıcı iz bırakır.), fotoğraf en yüksek eştetik iletişim ve etkileşim dilidir.

BİLİYOR MUSUNUZ? ASLI OLMAYANIN ASTARIDA OLMAZMIŞ

*Anadoul Ünv.Güzel Sanatlar Fak. Öğr. Üyesi.

 

Previous FOTOĞRAF, ENTROPİ, ZAMAN VE YARATICILIK (1):
Next Fotograf Haftası Etkinlik takvimi